Κείμενο – Μετάφραση και προσαρμογή εκπαιδευτικού υλικού: Μαρία Πατεράκη
Η σχέση των ανθρώπων με το διαδίκτυο, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί ειδικά τα τελευταία 15 χρόνια, τροφοδοτεί πολλές συζητήσεις που επικεντρώνονται κυρίως στην ασφάλεια και τις ηθικές προεκτάσεις της χρήσης του. Πολλά παιδιά και τα άτομα που σήμερα βρίσκονται στην εφηβεία, συνήθως, νιώθουν το διαδίκτυο ως αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής τους, καθώς έχουν μεγαλώσει και μεγαλώνουν με αυτή την τεχνολογία σχετικά εύκολα διαθέσιμη. Ακριβώς γι’ αυτό, σημαντικό μέρος αυτών των συζητήσεων εστιάζει ιδιαίτερα στην κοινωνική ομάδα των ανήλικων ατόμων, κυριώς λόγω της ευαλωτότητας που έχει η παιδική και εφηβική ηλικία για ευνόητους λόγους. Το δίπολο εξιδανίκευση/δαιμονοποίηση οπωσδήποτε εμποδίζει την ψύχραιμη κριτική συζήτηση που πρέπει να γίνεται συνεχώς, ώστε να αναδεικνύονται υπάρχουσες και εν δυνάμει νέες προκλήσεις και ευκαιρίες που συνοδεύουν την ανάπτυξη των τεχνολογιών στο πεδίο της Πληροφορικής.
Η δράση των ανθρώπων στο ψηφιακό περιβάλλον ανέδειξε την έννοια της ψηφιακής πολιτειότητας (digital citizenship), προκειμένου να φωτιστεί η αξία της κατανόησης ότι η διατήρηση της ασφάλειας στα ψηφιακά περιβάλλοντα είναι ευθύνη όλων των ατόμων που τα χρησιμοποιούν, όπως ακριβώς συμβαίνει με τα φυσικά περιβάλλοντα, τις φυσικές κοινότητες και κοινωνίες. Πολύ συχνά, άνθρωποι κάθε ηλικίας, θεωρούν ότι η ανωνυμία που προσφέρει το διαδίκτυο μπορεί να είναι μια καλή ευκαιρία να δράσουν έξω από ηθικούς κανόνες που συνήθως είναι ευρέως αποδεκτοί για να είναι πιο λειτουργική και δίκαιη μια ομάδα/κοινότητα/κοινωνία. Αισθάνονται, δηλαδή, ότι σε ένα ψηφιακό περιβάλλον είναι πιο συνηθισμένο και άρα πιο «κανονικό» να γίνονται πράγματα που δεν γίνονται πάντα τόσο εύκολα στην αλληλεπίδραση των ανθρώπων στο φυσικό κόσμο. Για παράδειγμα, παρατηρώ ότι οι περισσότερες/-οι μαθήτριες/-ές μου θεωρούν φυσικό και αυτονόητο ότι μπορούν να αποκτήσουν ένα videogame χωρίς να πληρώσουν, παρά το γεγονός ότι δεν θα πήγαιναν ποτέ σε ένα βιβλιοπωλείο περιμένοντας ότι δεν θα πληρώσουν το βιβλίο που θα ήθελαν. Επιπλέον, αισθάνονται ότι η παραβίαση λογαριασμών στο διαδίκτυο (hacking) είναι μια δραστηριότητα πιο αποδεκτή από το να χρησιμοποιήσουν την πιστωτική κάρτα των γονέων τους χωρίς τη συγκατάθεσή τους.
Φαίνεται πως η αντίληψη ότι το διαδίκτυο είναι ένα τεράστιο λούνα παρκ που μπορείς να το χρησιμοποιήσεις απλώς και μόνον έχοντας στο μυαλό σου την ευχάριστη, εύκολη και ξέγνοιαστη όψη του, είναι κυρίαρχη σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Έτσι, το κυρίαρχο μήνυμα είναι ότι η συμμετοχή στο διαδίκτυο μπορεί να έχει μόνον οφέλη και όχι ευθύνη. Η ενδιαφέρουσα αμφισημία και εδώ είναι ότι τα ενήλικα άτομα που ανησυχούν για την προστασία των παιδιών, δυσκολεύονται να κατανοήσουν ότι όπως αναγνωρίζουν την αξία της εκπαίδευσης των παιδιών για τη συμμετοχή τους στις φυσικές κοινότητες και κοινωνίες (πολιτειότητα) από νωρίς, έτσι ακριβώς χρειάζεται να συμβάλλουν από το ρόλο και τη θέση τους στην εκπαίδευση των παιδιών για τη συμμετοχή τους στις ψηφιακές κοινότητες/κοινωνίες (ψηφιακή πολιτειότητα), από νωρίς και με τους ίδιους όρους.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης (Europe Council) λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω και ακόμα περισσότερα, εξέδωσε τον οδηγό Εκπαιδευση για την Ψηφιακή Πολιτειότητα, το οποίο απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς, γονείς και άλλα ενδιαφερόμενα πρόσωπα, σε μια προσπάθεια να υποστηρίξει πιο ενεργά περισσότερες/-ους ενήλικες να υποστηρίξουν με τη σειρά τους την καλλιέργεια της συνείδησης της/του ψηφιακής/-ου πολίτη στα παιδιά και στα έφηβα άτομα.
Ο οδηγός έχει χωριστεί σε τρεις ενότητες και κάθεμια από αυτές εστιάζει σε επιμέρους θεματικές που αναγνωρίζονται ως κεντρικές για την ανάπτυξη των δεξιοτήτων εκείνων που συγκροτούν την ταυτότητα της/του ψηφιακής/-ου πολίτη σήμερα.
Μπορείτε να αποκτήσετε τον οδηγό πατώντας εδώ.
Δεξιότητες Ζωής 