Δεξιότητες Ζωής

Τι σημαίνει Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση (ΟΣΕ);

Η Ολοκληρωμένη Σεξουαλική Εκπαίδευση (Comprehensive Sexuality Education) είναι μια από τις προσεγγίσεις που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να κατανοήσουμε καλύτερα, εμείς και τα παιδια, τις διαπροσωπικές σχέσεις, τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τον τρόπο επιρροής που έχει σε αυτά η βιολογία, η κοινωνία και ο πολιτισμός.

Η ΟΣΕ στηρίζεται στη συμπερίληψη, στα επιστημονικά δεδομένα, στα Ανθρώπινα Δικαιώματα και στη ρεαλιστική προσέγγιση όλων των ζητημάτων που συνδέονται με την ανθρώπινη σεξουαλικότητα.

Αυτή τη στιγμή, η ΟΣΕ είναι υποχρεωτικό μάθημα στο σχολείο;

Όχι. Αν και κατά καιρούς κυκλοφορούν τέτοιες φήμες προκειμένου να πανικοβάλουν το κοινό που αντιτίθεται στην ένταξη της ΟΣΕ στο σχολείο, ποτέ δεν υπήρξε έως τώρα υποχρεωτικό αυτοτελές μάθημα στο πρόγραμμα σπουδών καμιάς βαθμίδας εκπαίδευσης.

Η ΟΣΕ, αυτή τη στιγμή, μπορεί να υλοποιηθεί ως πρόγραμμα Αγωγής Υγείας, να ενταχθεί σε κάποια θεματική του Εργαστηρίου Δεξιοτήτων σε περιορισμένο και συγκεκριμένο χρόνο. Ωστόσο, ποικίλες θεματικές μπορούν να ενταχθούν σε διάφορα αντικείμενα όπως οι δράσεις Ενεργού Πολίτη (π.χ. έμφυλη ισότητα), στο μάθημα της Πληροφορικής (π.χ. ασφάλεια στο διαδίκτυο) κ.α.

Τι δουλειά έχει το σχολείο με την ΟΣΕ;

Το σύγχρονο σχολείο πρέπει να εναρμονίζεται με το τρέχον πολιτισμικό πλαίσιο και να βοηθά τα παιδιά να κατανοήσουν τα όσα βιώνουν μεγαλώνοντας μέσα σε αυτό, φέροντας τις δικές τους αξίες, πεποιθήσεις και κοινωνικές ταυτότητες. Οι διαπροσωπικές σχέσεις, οι ερωτικές και συντροφικές σχέσεις, το σώμα και η φροντίδα του, οι βιολογικές αλλαγές, οι προκλήσεις που δημιουργούνται μέσα από τη διάδοση της ψηφιακής τεχνολογίας και τα προϊόντα της ποπ κουλτούρας είναι ζητήματα που απασχολούν τα παιδιά περισσότερο απ΄όσο φανταζόμαστε. Σε πολλές περιπτώσεις δε, πολλά από αυτά αναδύονται και μέσα από την καθημερινότητα στο σχολείο (π.χ. διαχείριση περιόδου, ομοφοβικός εκφοβισμός κ.α.). Έτσι, το σχολείο οφείλει να προσφέρει υποστήριξη στα παιδιά, κάθε ηλικίας και ανάλογα με το αναπτυξιακό τους στάδιο, μέσα από έγκυρη και επιστημονικά τεκμηριωμένη πληροφόρηση.

Ποιους στόχους έχουν τα προγράμματα της ΟΣΕ;

Η ΟΣΕ επιδιώκει να συμβάλλει ενεργά στην καλλιέργεια δεξιοτήτων κριτικής σκέψης, λήψης αποφάσεων, αξιολόγηση της πληροφορίας, διαπραγμάτευσης, επίγνωσης εαυτού, πολιτειότητας, ρεαλιστικής αντιμετώπισης των ανθρώπινων σχέσεων και διατήρησης της σωματικής και ψυχικής υγείας. Συνολικά, η ενδυνάμωση των παιδιών και των εφήβων μέσα από μια εκπαίδευση το περιεχόμενο της οποίας δεν πανικοβάλλει, δεν τρομοκρατεί και δεν βασίζεται σε υποκειμενικές αξιολογικές κρίσεις, αποτελεί βιώσιμη και ρεαλιστική προσέγγιση.

Γιατί υπάρχει τόση αντιπαράθεση γύρω από την ΟΣΕ;

Γιατί λέξεις που θυμίζουν σεξουαλική δραστηριότητα φέρουν ηθικά φορτία. Το γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι αντιλαμβάνονται τον όρο «ανθρώπινη σεξουαλικότητα» μονοσήμαντα, και συγκεκριμένα ως σεξουαλική δραστηριότητα, αποτελεί το σημαντικότερο εμπόδιο την εφαρμογή της ΟΣΕ στο σχολείο.

Η ΟΣΕ μπορεί να παροτρύνει τα παιδιά να ξεκινήσουν πρόωρα τη σεξουαλική δραστηριότητα;

Αν και αυτό επικαλείται μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού που αντιτίθεται στην εφαρμογή της ΟΣΕ, κάτι τέτοιο δεν τεκμηριώνεται βιβλιογραφικά. Αντιθέτως, πολλές έρευνες τεκμηριώνουν ότι σε χώρες όπου εφαρμόζεται η ΟΣΕ συστηματικά μέσα από το εκπαιδευτικό σύστημα, οι νέοι άνθρωποι καθυστερούν την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας και εκφράζουν συμπεριφορές χαμηλότερου ρίσκου.

Η ΟΣΕ μπορεί να κάνει τα παιδιά ομοφυλόφιλα;

Ακόμα ένας μύθος που συνοδεύει την ΟΣΕ. Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι η ΟΣΕ είναι ένα μέσο προπαγάνδας της ΛΟΑΤΚΙ ατζέντας ή WOKE ατζέντας, όπως αναφέρεται συχνά. Είναι αλήθεια πως η προσέγγιση της ΟΣΕ είναι συμπεριληπτική ως προς όλα τα ταυτοτικά κοινωνικά χαρακτηριστικά των ατόμων, καθώς αυτό αναγνωρίζει ως ρεαλιστική προσέγγιση. Το να κατανοήσουν τα παιδιά όλο το φάσμα του σεξουαλικού προσανατολισμού, όλες τις μορφές οικογένειας, το δικαίωμα του κάθε ανθρώπου να υπάρχει και να προστατεύεται από τους νόμους της Πολιτείας, δεν κάνει κανέναν άνθρωπο ομοφυλόφιλο. Καμιά και κανένας δε μπορεί να «γίνει» κάτι που δεν το νιώθει ως εσωτερικό κομμάτι της ταυτότητάς του. Επιπλέον, η συζήτηση για όλο το φάσμα του σεξουαλικού προσανατολισμού, χωρίς αξιολογικές κρίσεις, βοηθά τα ομοφυλόφιλα και αμφιφυλόφιλα παιδια να αισθάνονται το σχολείο ως ασφαλές και φιλόξενο περιβάλλον και γι’ αυτά.

Η ΟΣΕ μπορεί να κάνει τα παιδιά να θέλουν να «αλλάξουν φύλο»;

Όπως και παραπάνω, η «αλλαγή φύλου» (δεν είναι δόκιμος όρος) δεν είναι κάτι που κάνουν οι άνθρωποι επειδή θα δουν ένα τρανς άτομο στα social media ή επειδή θα μαθουν ότι υπάρχουν άτομα που η εσωτερική αίσθηση που έχουν για το φύλο τους δε συμφωνεί με το φύλο που τους αποδόθηκε κατά τη γέννηση. Αντιθέτως, το να κατανοήσουν τα παιδιά από νωρίς το τι σημαίνει έμφυλη ταυτότητα, πώς μπορεί αυτή να εκφράζεται και να βιώνεται και ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζουν τα τρανς άτομα, θα τα βοηθήσει να υπερασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα των τρανς προσώπων. Επιπλέον, η συζήτηση για όλο το φάσμα της έμφυλης ταυτότητας, χωρίς αξιολογικές κρίσεις, βοηθά τα τρανς παιδια να αισθάνονται το σχολείο ως ασφαλές και φιλόξενο περιβάλλον και γι’ αυτά.

Αυτού του είδους η εκπαίδευση δεν είναι αποκλειστική ευθύνη των γονέων;

Δεν προκύπτει από πουθενά ότι αποκλειστικά και μόνον οι γονείς/κηδεμόνες έχουν την ευθύνη να εκπαιδεύσουν τα παιδιά τους για τις σχέσεις, τη σεξουαλική και την αναπαραγωγική υγεία. Η οικογένεια πάντα αποτελεί βασική πηγή αξιών και ακόμα κι αν οι γονείς ή άλλα ενήλικα πρόσωπα με γονεϊκό ρόλο δεν εντάσσουν τέτοια ζητήματα στη διαδικασία ανατροφής των παιδιών τους. Τα παιδιά μαθαίνουν και μέσα από το παράδειγμα, μέσα απ΄όσα τους λέμε αλλά και μέσα από αυτά που δε λέμε.

Επομένως, η οικογένεια είναι βασική πηγή μηνυμάτων και αξιών για τις σχέσεις, τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία, όμως τα παιδιά δέχονται επιρροές και από ποικίλες άλλες πηγές. Η ανοιχτή και διαρκής υποστήριξη τέτοιων θεμάτων μέσα στην οικογένεια προσφέρει περισσότερη ασφάλεια και σιγουριά στα παιδιά.

Όλες και όλοι οι εκπαιδευτικοί μπορούν να αναπτύξουν προγράμματα ΟΣΕ;

Όχι. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι οι εκπαιδευτικοί που αναλαμβάνουν ολόκληρα προγράμματα ΟΣΕ ή θεματικές της, χρειάζεται να έχουν επιμορφωθεί και να γνωρίζουν σε κάποιον πρώτο βαθμό το περιεχόμενο της εκπαίδευσης. Εξίσου σημαντικό είναι να έχουν κάνει μια ενδοσκόποπηση ώστε να κατανοήσουν καλύτερα με τι αισθάνονται περισσότερη οικειότητα και άνεση να ασχοληθούν και με τι λιγότερη. Η άρνηση εκπαιδευτικών να ασχοληθούν με την ΟΣΕ είτε επειδή δεν υπάρχει ταύτιση αξιών ή επειδή δε νιώθουν έτοιμες/-οι, είναι υπεύθυνη στάση.

Σε πολύ μεγάλο βαθμό η στάση που θα κρατήσει η/ο εκπαιδευτικός επηρεάζει την αποτελεσματικότητα της ΟΣΕ. Πατήστε εδώ για να διαβάσετε σχετικά με την προετοιμασία των εκπαιδευτικών.

Πού μπορώ να βρω εκπαιδευτικό υλικό στην ελληνική γλώσσα;

Σε αυτόν τον ιστότοπο μπορείτε να βρείτε εκπαιδευτικά υλικά στην ελληνική γλώσσα άλλα (ανά διαστήματα γίνεται προσπάθεια εμπλουτισμού του υλικού) και να μεταβείτε σε άλλες πηγές που φιλοξενούν υλικά τόσο στην ελληνική όσο και στην αγγλική γλώσσα.

Πώς μπορώ να επιμορφωθώ ώστε να μάθω περισσότερα για το περιεχόμενο της ΟΣΕ;

Για να ενημερωθείτε σχετικά πατήστε εδώ.